Nieznany wcześniej przedstawiciel mikroraptorów
Nowy gatunek pierzastego dinozaura został opisany przez zespół naukowców reprezentujących m.in. Chinese Academy of Geological Sciences, Hebei GEO University, Pavol Jozef Šafárik University oraz OPHIS Museo Paleontologico e Centro Erpetologico. Szczątki zwierzęcia pochodzą z północno-wschodnich Chin. Wyniki badań przedstawiono na łamach czasopisma „Nature Communications”.
Paleontolodzy wskazują, że znalezisko poszerza zasób dowodów dotyczących zróżnicowanego przebiegu ewolucji cech związanych z lotem u poszczególnych grup dinozaurów blisko spokrewnionych z ptakami. Podstawą pracy była analiza wyjątkowo dobrze zachowanego okazu należącego do mikroraptorów, czyli niewielkich, pierzastych dinozaurów mających skrzydła. Skamieniałość pochodzi z formacji geologicznej datowanej na okres między 145 a 100 milionów lat temu.
Jak mikroraptory rozwijały przystosowania do lotu?
Mikroraptory (microraptorines) należały do niewielkich drapieżników, których budowa przypominała budowę ptaków. Były z nimi również blisko spokrewnione. Ich skamieniałości znajdowano przede wszystkim na obszarze północno-wschodnich Chin. Niektóre zachowane szczątki wskazują na obecność długich piór zarówno na przednich, jak i tylnych kończynach tych zwierząt. Taka budowa mogła świadczyć o przystosowaniu do lotu.
Nie jest jednak rozstrzygnięte, czy opisane cechy stanowiły wczesny etap rozwoju zdolności lotnych u kladu Paraves, obejmującego mikroraptory i ptaki, czy pojawiły się niezależnie w różnych liniach ewolucyjnych. Dotychczasowe znaleziska przemawiają za drugą z tych możliwości.
Opisany przez badaczy gatunek otrzymał nazwę Norellraptor barsboldi. Jego szczątki wydobyto z osadów formacji Jiufotang, zaliczanej do dolnej kredy, w chińskiej prowincji Liaoning. Zachowany szkielet osiągał 57 centymetrów długości. W obrębie skamieniałości przetrwały także fragmenty piór.
Wspólne cechy, ale inna kolejność zmian
Na podstawie analizy znaleziska ustalono, że osobnik Norellraptor barsboldi miał w chwili śmierci co najmniej trzy lata. Paleontolodzy rozpoznali u niego również liczne elementy budowy związane z przystosowaniem do lotu. Porównanie zmian anatomicznych zachodzących w ewolucji mikroraptorów oraz ptaków wykazało, że około 30 proc. z nich występowało w obu grupach. Poszczególne cechy nie pojawiały się jednak w tej samej kolejności.
Rezultaty analizy nie potwierdzają założenia, że mikroraptory i ptaki przejęły wspólny zestaw przystosowań do lotu albo rozwinęły je według podobnego schematu. Według paleontologów na kształtowanie się tych cech w obu grupach mogły oddziaływać odmienne uwarunkowania środowiskowe i ewolucyjne. Wyjaśnienie, czy analogiczne zależności występowały także u pozostałych dinozaurów o ptasich cechach, będzie wymagało kolejnych odkryć skamieniałości oraz analiz wzrostu kości.
Mariusz Drzewiecki
