Wśród kobiet mających co najmniej 65 lat duże albo bardzo duże zainteresowanie polityką deklaruje 21 proc., podczas gdy w przedziale 25–44 lata odsetek ten wynosi 10 proc. Najmłodsze dorosłe Polki zajmują miejsce pomiędzy tymi grupami z wynikiem 14 proc. Takie zestawienie wskazuje, że różnic pokoleniowych nie da się sprowadzić do prostego podziału na aktywną młodość i wycofaną starość.
Liczby pochodzą z komunikatu CBOS „O zainteresowaniu kobiet polityką”, który ukazał się 23 października 2026 roku. Jan Kujawski przeanalizował w nim zainteresowanie sprawami publicznymi, deklaracje wyborcze oraz umiejscowienie własnych poglądów na osi lewica–prawica. Najnowsze wartości opisują sześć pierwszych miesięcy roku, a część historyczna korzysta z agregowanych wyników wcześniejszych comiesięcznych pomiarów.
Czy kobiety są mniej zainteresowane polityką od mężczyzn?
Wysokie zainteresowanie deklaruje łącznie 15 proc. kobiet, a wśród mężczyzn taki sam zestaw odpowiedzi wybiera 27 proc. U kobiet największą kategorię tworzą osoby śledzące jedynie główne wydarzenia, których jest 45 proc.; kolejne 25 proc. mówi o niewielkim zainteresowaniu. Pozostałe 15 proc. respondentek nie interesuje się polityką wcale, co trzeba odróżnić od umiarkowanego obserwowania wydarzeń.
Przebieg odpowiedzi według wieku nie jest całkowicie równomierny. Chociaż najstarsze kobiety najczęściej deklarują wysoki poziom zainteresowania, najmłodsze wyprzedzają pod tym względem grupy między 25. a 44. rokiem życia. Wśród kobiet w wieku 35–44 lata niewielkie zainteresowanie albo jego brak obejmuje 48 proc., a więc znacznie większą część tej grupy niż deklaracje wysokiego zainteresowania.
W zestawieniu za 2025 rok polityką nie interesowało się w ogóle 14 proc. kobiet w wieku 18–24 lata, zaś w pierwszej połowie 2026 roku już 19 proc. Jeszcze większe przesunięcie nastąpiło w grupie 25–34 lata, gdzie odpowiedź o całkowitym braku zainteresowania wzrosła o 7 punktów procentowych i osiągnęła 20 proc. To informacja o konkretnej kategorii odpowiedzi, która sama nie pozwala opisać wszystkich zmian zachodzących w młodszych rocznikach.
Jak wykształcenie i miejsce zamieszkania wiążą się z zainteresowaniem?
U kobiet z wyższym wykształceniem zupełny brak zainteresowania polityką występuje w 9 proc. odpowiedzi. Wśród respondentek z wykształceniem podstawowym lub gimnazjalnym odpowiada tak 29 proc., czyli ponad trzykrotnie więcej. Dodatkowo w tej drugiej grupie odsetek podniósł się z 25 proc. w poprzednim rocznym zestawieniu do 29 proc. w najnowszym półrocznym.
Różnice związane z miejscowością również są znaczne: wysoki poziom zainteresowania zgłasza 28 proc. mieszkanek miast mających co najmniej 500 tys. mieszkańców i 10 proc. kobiet na wsi. W największych miastach zupełną obojętność deklaruje 6 proc. respondentek, a na wsi 19 proc. Dane opisują współwystępowanie cech społecznych i odpowiedzi, więc nie należy na ich podstawie przypisywać samej przeprowadzce albo zdobyciu dyplomu automatycznego wpływu na poglądy konkretnej osoby.
Czy mniejsza uwaga dla polityki oznacza mniejszą chęć głosowania?
Różnica między płciami w odpowiedzi „na pewno wezmę udział” w wyborach od 2023 roku wynosi nie więcej niż 2 punkty procentowe. Rok 2024 przyniósł nawet dystans ograniczony do 1 punktu na korzyść mężczyzn. Zainteresowanie codzienną polityką różnicuje więc zbiorcze deklaracje kobiet i mężczyzn mocniej niż deklarowana pewność oddania głosu.
Wyniki sondażu o zamiarach trzeba odczytywać inaczej niż dane o przeprowadzonym głosowaniu. W pierwszym przypadku ankieter pyta o ewentualne wybory w najbliższą niedzielę, w drugim administracja wyborcza ustala liczbę osób uczestniczących w rzeczywistej elekcji. Przykładem tego drugiego rodzaju informacji są oficjalne zestawienia frekwencji Państwowej Komisji Wyborczej z wyborów parlamentarnych 2023 roku.
Zbliżony poziom gotowości do głosowania nie rozstrzyga ponadto, czy wszystkie grupy wieku zachowają się jednakowo. Porównanie obejmuje kobiety i mężczyzn jako całe zbiorowości i nie stanowi indywidualnej prognozy dla osoby, która wcześniej zadeklarowała obojętność wobec polityki. To pozwala zachować najważniejszy sens wyniku bez wyciągania z niego wniosku, którego badanie nie sprawdzało.
Jakie przekonania polityczne deklarują poszczególne grupy kobiet?
W odpowiedziach ogółu Polek prawica otrzymuje 29 proc. wskazań, centrum 26 proc. i lewica również 26 proc. Dla porównania prawicowe przekonania wskazuje 39 proc. mężczyzn, a lewicowe 21 proc. mężczyzn. Kobiety częściej niż mężczyźni umieszczają zatem swoje poglądy po lewej stronie, ale w samej zbiorowości kobiet nie oznacza to przewagi lewicy nad prawicą.
Najmłodsze respondentki tworzą odmienny układ, z 37 proc. identyfikacji lewicowych i 20 proc. prawicowych. U kobiet posiadających wyższe wykształcenie odpowiednie wartości to 37 i 25 proc., natomiast w największych miastach 39 i 24 proc. Na wsi częstsze pozostają deklaracje prawicowe, wskazywane przez 30 proc. kobiet wobec 21 proc. określających się jako lewicowe.
Różnice związane jednocześnie z płcią i miejscem zamieszkania były już przedmiotem opracowania CBOS „Poglądy polityczne młodych Polaków a płeć i miejsce zamieszkania” z 2021 roku. Obecny raport rozbudowuje perspektywę czasową i pokazuje dalsze zróżnicowanie odpowiedzi. Ani nazwanie własnych przekonań, ani częstotliwość śledzenia wydarzeń nie zastępują jednak pytania o wybór konkretnego komitetu w przyszłych wyborach.
Sebastian Nizio
