Czaszka pomogła zidentyfikować nieznany gatunek
Zespół badawczy kierowany przez Atashni Moopen z University of the Witwatersrand opisał gatunek Nyana rooiwalensis. Ten przedstawiciel zauropodomorfów zamieszkiwał obszar dzisiejszej Republiki Południowej Afryki ponad 200 milionów lat temu. Według paleontologów poruszał się prawdopodobnie na dwóch kończynach. W chwili śmierci ważył około 400 kilogramów, chociaż nie był jeszcze dorosły. Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie „Royal Society Open Science”.
Podstawą opisu były niemal kompletna czaszka oraz kilka innych skamieniałych kości. Nyana rooiwalensis należał do zauropodomorfów, czyli grupy, z której wywodziły się później jedne z największych zwierząt lądowych w historii Ziemi. Do tej grupy zaliczają się między innymi brachiozaury i diplodoki, znane z masywnej budowy, długich szyi i dużych rozmiarów.
Odnalezione skamieniałości datowane są na późny trias. Był to czas intensywnej ewolucji wczesnych dinozaurów, kiedy pojawiały się kolejne grupy tych zwierząt. Wśród znalezisk z tego okresu czaszki zauropodomorfów należą do rzadkości, szczególnie na obszarze południowej Afryki. Mimo że zachowany materiał nie jest kompletny, umożliwił badaczom poznanie wielu cech anatomicznych i rozwojowych opisanego gatunku.
Do dokładnego zbadania czaszki naukowcy zastosowali promieniowanie rentgenowskie, uzyskując jej trójwymiarowy model. Później zestawili jej cechy anatomiczne z budową czaszek innych zauropodomorfów, co pozwoliło określić pozycję Nyana w obrębie tej grupy.
Kości wskazują, że zwierzę wciąż intensywnie rosło
Wiek osobnika i przebieg jego wzrostu badacze ustalili, analizując pod mikroskopem strukturę kości kończyn. Wyniki pokazały, że w momencie śmierci dinozaur nadal szybko zwiększał rozmiary. Jego wiek oszacowano na co najmniej trzy lata, choć już wtedy miał znaczną masę ciała.
Dorosły Nyana rooiwalensis mógł ważyć kilka ton
Szacunki dotyczące masy zwierzęcia oparto na obwodzie kości udowej i porównaniu uzyskanych danych z informacjami o wzroście spokrewnionych gatunków. Analiza wykazała, że osobnik ważył wówczas około 400 kilogramów, ale nie zakończył jeszcze rozwoju. Na podstawie tempa wzrostu naukowcy ocenili, że dorosłe zwierzęta tego gatunku mogły osiągać masę kilku ton.
Badanie poszerza wiedzę o wczesnych dinozaurach, dostarczając informacji zarówno o nowym gatunku, jak i o rozprzestrzenianiu się tych zwierząt.
Uzyskane wyniki dotyczą również budowy czaszek wczesnych przedstawicieli kladu Massopoda, do którego należał Nyana rooiwalensis. Mogą posłużyć w kolejnych analizach pokrewieństwa dinozaurów. Naukowcy wskazali także na możliwe powiązania między występowaniem tych zwierząt w południowej Afryce i Ameryce Północnej. Z analizy wynika ponadto, że szybki wzrost był obecny już we wczesnej fazie ewolucji zauropodomorfów.
Mariusz Drzewiecki

















