Co stałoby się z satelitami po detonacji ładunku jądrowego?
Satelity odgrywają istotną rolę w codziennym funkcjonowaniu współczesnego świata. Zapewniają łączność, dostarczają informacji wykorzystywanych w prognozowaniu pogody i pomagają w zapewnianiu bezpieczeństwa. Obecnie na niskiej orbicie okołoziemskiej znajduje się ponad 13 tys. takich urządzeń. Najnowsze ustalenia wskazują jednak, że pojedynczy wybuch jądrowy w kosmosie mógłby doprowadzić do zniszczenia ich zdolności operacyjnych na ogromną skalę.
Wpływ broni jądrowej na środowisko ziemskie jest stosunkowo dobrze rozpoznany. Znacznie mniej wiadomo natomiast o następstwach detonacji ładunku atomowego poza atmosferą naszej planety.
Dotychczasowe analizy skupiały się głównie na skutkach bezpośredniego oddziaływania promieniowania powstającego podczas eksplozji. Nie poświęcano natomiast tyle uwagi promieniowaniu, które mogłoby zostać zatrzymane przez ziemskie pole magnetyczne i oddziaływać na satelity przez dłuższy czas. Zagadnienie to postanowili zbadać naukowcy z University of Wisconsin–Madison, którzy przygotowali symulacje komputerowe. Wyniki swojej pracy opublikowali w serwisie „arXiv”.
W obliczeniach uwzględniono dane o trajektoriach i położeniu ponad 13 tys. satelitów. Badacze przyjęli scenariusz, w którym ładunek jądrowy o mocy jednej megatony eksploduje 500 kilometrów nad południowym Atlantykiem. Następnie przeanalizowali zmiany poziomu promieniowania i jego wpływ na obiekty znajdujące się na orbicie w kolejnych dniach.
Rezultaty symulacji pokazały, jak szybko mogłaby postępować awaria urządzeń. Bezpośrednio po detonacji uszkodzeniu uległoby około 3 proc. satelitów. Po 24 godzinach odsetek ten osiągnąłby 25 proc., po trzech dobach wzrósłby do 78 proc., a po siedmiu dniach wyniósłby już 98 proc.
W osobnym wariancie naukowcy uwzględnili satelity wyposażone w lepszą ochronę przed promieniowaniem. Takie urządzenia zachowałyby sprawność przez dłuższy czas, jednak również nie uniknęłyby poważnych uszkodzeń. W ciągu tygodnia przestałoby działać około 72 proc. z nich, a po 15 dniach odsetek ten wzrósłby do 97 proc.
Początkowe uszkodzenia byłyby uzależnione od odległości poszczególnych satelitów od miejsca eksplozji. W przypadku długotrwałego oddziaływania promieniowania odległość ta nie miałaby jednak znaczenia.
Uwięzione elektrony utworzyłyby wokół Ziemi pas promieniowania
Według wyjaśnień badaczy podczas eksplozji uwalniałby się materiał promieniotwórczy, z którego pochodziłyby elektrony. Zostałyby one zatrzymane przez ziemskie pole magnetyczne, tworząc wokół planety sztuczny obszar intensywnego promieniowania. Satelity, przemieszczając się po swoich orbitach, regularnie przechodziłyby przez ten obszar. Powtarzająca się ekspozycja na promieniowanie powodowałaby stopniowe uszkadzanie urządzeń, aż do utraty ich sprawności. W ten sposób jedna eksplozja mogłaby wyłączyć z działania niemal całą flotę satelitów.
Nieczynne satelity stałyby się zagrożeniem dla innych obiektów
Utrata sprawności urządzeń orbitalnych oznaczałaby również wzrost ryzyka kolizji. Uszkodzone satelity nadal pozostawałyby na swoich orbitach, ale nie mogłyby już zmieniać położenia, aby omijać inne obiekty. W podstawowym scenariuszu obliczeniowym badacze przewidzieli około 20 zderzeń w ciągu dwóch lat. Każda taka kolizja powodowałaby powstanie kolejnych fragmentów, które zwiększałyby ilość kosmicznych śmieci i ryzyko następnych wypadków.
Następstwa detonacji nie ograniczałyby się do pierwszych dni po eksplozji. Choć część niesprawnych satelitów z czasem weszłaby w atmosferę ziemską i uległa zniszczeniu, samo umieszczenie na orbicie nowych urządzeń nie wystarczyłoby do przywrócenia wcześniejszego funkcjonowania systemów. Zastępujące je satelity musiałyby być przystosowane do działania w warunkach utrzymującego się promieniowania oraz zwiększonego zagrożenia ze strony fragmentów kosmicznych śmieci.
Mariusz Drzewiecki

















