Bruno Retailleau reforma szkoły

Bruno Retailleau stawia na dyscyplinę we francuskich szkołach

Podziel się
Twitter
Email
Drukuj
Bruno Retailleau chce skierować agresywnych uczniów do specjalnych internatów, zlikwidować jednolity model collège i umożliwić wcześniejsze rozpoczynanie nauki zawodu. Kandydat Republikanów zapowiada przywrócenie francuskiej szkole autorytetu, ocen liczbowych i większych wymagań. Edukacja staje się jednym z głównych pól jego kampanii przed wyborami prezydenckimi we Francji w 2027 roku.

Początek roku szkolnego stał się dla Bruno Retailleau okazją do przedstawienia jednego z najbardziej zdecydowanych punktów jego programu prezydenckiego. Lider Republikanów opowiedział się za powołaniem specjalnych internatów przeznaczonych dla młodzieży stosującej przemoc, nękającej innych i regularnie usuwanej z kolejnych placówek. W ten sposób francuska prawica wprowadza temat szkolnego bezpieczeństwa do kampanii przed wyborami prezydenckimi w 2027 roku.

Retailleau mówi o potrzebie głębokiej przebudowy edukacji, a nie o kolejnych punktowych korektach. W jego ocenie system zbyt długo tolerował zachowania, które utrudniają naukę całym klasom i osłabiają pozycję nauczycieli. Odpowiedzią miałoby być przywrócenie jasnych wymagań, skuteczniejszych sankcji i większej odpowiedzialności rodziców.

Kogo kierowano by do internatów dyscyplinarnych?

Nowe placówki byłyby przeznaczone przede wszystkim dla uczniów, wobec których zawiodły dotychczasowe środki wychowawcze. Chodziłoby o osoby wielokrotnie dopuszczające się agresji, uporczywie prześladujące rówieśników albo przenoszone z jednej szkoły do drugiej po kolejnych decyzjach dyscyplinarnych. Zdaniem Retailleau obecna praktyka nie rozwiązuje problemu, lecz jedynie przekazuje go następnej placówce.

Pobyt w internacie miałby odbywać się w środowisku opartym na precyzyjnie określonych obowiązkach i konsekwentnie stosowanych regułach. Najważniejszym celem byłoby nauczenie młodych ludzi respektowania granic, odpowiedzialności za własne zachowanie oraz poszanowania bezpieczeństwa innych. Kandydat Republikanów przedstawia to rozwiązanie zarówno jako ochronę dla szkolnej wspólnoty, jak i próbę ponownego włączenia trudnego ucznia do normalnej edukacji.

Retailleau odrzuca porównania proponowanych placówek do dawnych zakładów poprawczych. Według jego koncepcji nie miałyby one służyć izolowaniu młodzieży na zasadzie kary, lecz prowadzeniu intensywnej pracy pedagogicznej w warunkach większej dyscypliny. Nie przedstawiono jednak jeszcze szczegółowych kryteriów kierowania uczniów do internatów ani procedury umożliwiającej im powrót do zwykłych szkół.

Kto miałby pracować z najtrudniejszymi uczniami?

Kadra nowych internatów składałaby się z pedagogów zgłaszających się dobrowolnie i mających odpowiednie doświadczenie zawodowe. Retailleau podkreśla, że powinni to być nauczyciele potrafiący zachować autorytet, wyznaczyć nieprzekraczalne granice oraz reagować na próby łamania zasad. Taka praca wymagałaby jednak nie tylko stanowczości, lecz także przygotowania psychologicznego i wychowawczego.

W programie pojawia się również postulat wzmocnienia pozycji dyrektorów. Zarządzający szkołami mieliby otrzymać skuteczniejsze instrumenty reagowania na przemoc oraz zachowania naruszające prawo innych uczniów do bezpiecznej nauki. Retailleau chce w ten sposób ograniczyć poczucie bezradności kadry wobec sprawców poważnych wykroczeń.

Oddzielnym elementem projektu jest umowa zobowiązująca rodziców do respektowania szkolnych norm. Kandydat Republikanów uważa, że część zasad nie może podlegać negocjacjom za każdym razem, gdy szkoła podejmuje działania dyscyplinarne. W szczególnie trudnych przypadkach pobyt w internacie oznaczałby czasowe odseparowanie ucznia od środowiska rodzinnego uznanego za niewydolne wychowawczo.

Czy francuska szkoła odejdzie od jednolitego modelu nauczania?

Internaty są tylko jednym składnikiem szerszego projektu. Retailleau proponuje przywrócenie ocen liczbowych, ponowne wykorzystywanie możliwości pozostawienia ucznia na drugi rok oraz skupienie edukacji podstawowej na czytaniu, pisaniu i matematyce. Przed rozpoczęciem nauki na poziomie collège uczniowie mieliby przystępować do egzaminu sprawdzającego opanowanie najważniejszych umiejętności.

Jednolite collège zostałoby zastąpione systemem bardziej zróżnicowanych dróg kształcenia. Wyniki egzaminów mogłyby wpływać na przydzielenie ucznia do elastycznie zmieniających się grup poziomowych. Autorzy projektu twierdzą, że umożliwiłoby to wspieranie słabszych dzieci bez spowalniania tych, które opanowują materiał szybciej.

Krytycy podobnych rozwiązań mogą wskazywać na ryzyko zbyt wczesnego podziału młodzieży według wyników szkolnych. Zwolennicy odpowiadają, że pozornie jednakowy program nie zapewnia rzeczywistej równości, jeśli część uczniów przestaje sobie radzić, a inni nie wykorzystują swoich możliwości. Właśnie wokół odmiennego rozumienia równości szans może rozwinąć się najważniejszy spór o tę reformę.

Dlaczego Retailleau chce wzmocnić kształcenie zawodowe?

Kandydat Republikanów zamierza umożliwić rozpoczynanie nauki zawodu od czternastego roku życia. Większą odpowiedzialność za ten obszar przejęłyby regiony, współpracując z przedsiębiorstwami i dostosowując ofertę szkół do potrzeb lokalnej gospodarki. Edukacja zawodowa zostałaby tym samym silniej powiązana z możliwością szybkiego wejścia na rynek pracy.

Retailleau sprzeciwia się traktowaniu praktycznych zdolności jako mniej wartościowych od kompetencji akademickich. Jego zdaniem francuski system kieruje zbyt wielu młodych ludzi na długie studia, nawet jeśli nie dają one realnych perspektyw zatrudnienia. Dyplom zawodowy prowadzący do konkretnej pracy uważa za lepsze rozwiązanie niż wykształcenie uniwersyteckie kończące się rejestracją w urzędzie pracy.

Taki kierunek pozwala francuskiej prawicy połączyć debatę o szkole z problemem niedoboru wykwalifikowanych pracowników. Jednocześnie może wywołać pytania o to, czy wcześniejsza specjalizacja nie ograniczy części nastolatków możliwości późniejszej zmiany drogi życiowej. O ostatecznej ocenie propozycji zdecydują więc mechanizmy przechodzenia pomiędzy poszczególnymi ścieżkami.

Czy nauczyciele otrzymają wyższe wynagrodzenia?

Retailleau przewiduje podniesienie miesięcznych pensji rozpoczynających pracę pedagogów o 135 euro netto. Na późniejszych etapach kariery wzrost wynagrodzenia mógłby sięgnąć 300 euro. Podwyżki zostałyby powiązane z większą obecnością nauczycieli na terenie placówek, zgodnie z zasadą łączenia wyższych zarobków z dodatkowymi obowiązkami.

Cały program płacowy ma kosztować około 2 miliardów euro. Jego autorzy zakładają, że część środków zapewnią oszczędności wynikające ze spadku liczby uczniów, która w perspektywie dekady może zmniejszyć się o 1,7 miliona. Retailleau przekonuje, że rachunek reformy został szczegółowo przygotowany, choć jej finansowanie z pewnością stanie się przedmiotem politycznej debaty.

Zmienić miałby się także sposób przygotowywania nauczycieli do zawodu. W każdej akademii powstałyby szkoły kształcące pedagogów, a proces rekrutacji zostałby w większym stopniu zregionalizowany. Rozwiązanie ma ułatwić młodym nauczycielom podejmowanie pracy bliżej miejsca pochodzenia i ograniczyć wieloletnie przenoszenie ich do odległych części kraju.

Jaką autonomię otrzymałyby francuskie szkoły?

Program przewiduje powstanie do 2032 roku tysiąca publicznych placówek dysponujących większą samodzielnością organizacyjną. Ich dyrekcje i zespoły nauczycielskie mogłyby modyfikować rytm pracy, układ programów, długość cyklów edukacyjnych oraz kalendarz zajęć. Zakres swobody miałby zależeć od potrzeb uczniów i specyfiki lokalnego środowiska.

Zwiększenie autonomii oznaczałoby odejście od silnie scentralizowanego sposobu zarządzania francuską edukacją. Retailleau uważa, że identyczne rozwiązania narzucane wszystkim placówkom nie odpowiadają różnicom występującym między regionami, miastami i środowiskami społecznymi. Przeciwnicy tej wizji mogą natomiast obawiać się pogłębienia nierówności między szkołami dysponującymi odmiennymi zasobami i możliwościami kadrowymi.

W praktyce powodzenie projektu zależałoby od sposobu kontrolowania autonomicznych placówek i porównywania ich wyników. Konieczne byłoby także określenie wspólnego minimum programowego, którego żadna szkoła nie mogłaby pominąć. Bez takich zabezpieczeń większa wolność organizacyjna mogłaby prowadzić do znacznych różnic w jakości nauczania.

Co szkoła może dać Retailleau w wyborach w 2027 roku?

Bruno Retailleau był dotąd kojarzony głównie z bezpieczeństwem, migracją i potrzebą wzmocnienia państwa. Przedstawiając obszerny projekt edukacyjny, próbuje poszerzyć swój polityczny profil i pokazać, że posiada program obejmujący również usługi publiczne, awans społeczny oraz przyszłość młodego pokolenia. Szkolnictwo staje się dla niego przestrzenią, w której może zastosować podstawowe hasło swojej kampanii, czyli odbudowę autorytetu.

Kandydat Republikanów musi rywalizować zarówno z obozem centrowym, jak i ze Zjednoczeniem Narodowym. Wobec polityków wywodzących się z większości Emmanuela Macrona przedstawia się jako zwolennik głębokiego zerwania z dotychczasowym modelem. Wyborców prawicy przechodzących do RN próbuje natomiast odzyskać przez zdecydowane propozycje dotyczące bezpieczeństwa i dyscypliny.

Największym problemem Retailleau pozostaje przekształcenie wyrazistego programu w szerszą społeczną rozpoznawalność. Temat przemocy szkolnej może pomóc mu dotrzeć do rodziców, nauczycieli i osób oczekujących bardziej stanowczej polityki państwa. Jednocześnie szczegóły internatów dyscyplinarnych zdecydują, czy propozycja zostanie odebrana jako przemyślany instrument wychowawczy, czy przede wszystkim efektowne hasło wyborcze.

Kazimierz Olejnik

Materiał chroniony prawem autorskim – wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy.

Warto przeczytać