Tytanozaury

Gdzie tytanozaury składały jaja? Nowe odkrycie w Patagonii

Podziel się
Twitter
Email
Drukuj
Ponad 250 fragmentów skorupek jaj odnalezionych w Patagonii wskazuje, że tytanozaury rozmnażały się na obszarach położonych znacznie dalej na południe, niż wcześniej przypuszczano. Szczątki pochodzą z końcowego okresu kredy i pozwalają lepiej poznać prawdopodobne sposoby inkubacji jaj przez te olbrzymie gady.

Ślady lęgów tytanozaurów odnalezione na południu Argentyny

Podczas najnowszych badań zespół naukowców kierowany przez Koheia Tanakę z University of Tsukuba natrafił w południowej Patagonii w Argentynie na ponad 250 fragmentów skorupek jaj dinozaurów. Szczątki pochodzą z końca kredy. Ich odkrycie sugeruje, że tytanozaury, czyli ogromne dinozaury charakteryzujące się długimi szyjami, wybierały miejsca lęgowe położone znacznie bardziej na południe, niż wynikało z dotychczasowych ustaleń. Wcześniejsze znaleziska wskazywały bowiem na występowanie ich stanowisk lęgowych przede wszystkim w regionach położonych dalej na północ. Wyniki badań opublikowano na łamach czasopisma „Royal Society Open Science”.

Według paleontologów odnalezione szczątki stanowią pierwszy dowód na rozmnażanie się tytanozaurów na tak dużych szerokościach geograficznych. Materiał badawczy dostarcza także informacji, które pomagają wyjaśnić, jak te wielkie zwierzęta mogły zapewniać jajom odpowiednie warunki termiczne w stosunkowo zimnym otoczeniu.

Pozostałości skorupek pochodzą z obszaru o wysokiej szerokości geograficznej

Badacze poddali analizie 255 fragmentów skorupek zebranych w 2020 i 2024 roku na terenie formacji Chorrillo, znajdującej się w najbardziej wysuniętej na południe części Patagonii. Według ustaleń geologów formacja powstała w późnym mastrychcie, a więc w ostatnim wieku kredy. Przeprowadzone analizy wykazały, że odnalezione szczątki należą do typu skamieniałych jaj znanego jako Fusioolithus. Charakterystyczna budowa skorupek sugeruje, że mogły one pochodzić od tytanozaurów.

Pod koniec kredy stanowisko znajdowało się na szerokości geograficznej około 55–60° na południe. Był to obszar położony znacznie dalej od równika niż większość dotychczas rozpoznanych miejsc składania jaj przez te dinozaury. Naukowcy ustalili, że średnia roczna temperatura panująca w tym regionie wynosiła wówczas około 12–14,5°C.

Budowa skorupek dostarcza wskazówek dotyczących rozwoju zarodków

W ramach analiz paleontolodzy przyjrzeli się między innymi kształtowi i grubości skorupek, a także układowi oraz zagęszczeniu znajdujących się w nich porów. Uzyskane wyniki zestawili z właściwościami jaj innych dinozaurów, próbując określić, w jakich warunkach mogły rozwijać się zarodki. Duża liczba porów przypominała cechy jaj gatunków, których jaja były, zdaniem badaczy, umieszczane pod powierzchnią podłoża na czas inkubacji.

Analiza mikroskopowej budowy odnalezionych fragmentów pozwoliła naukowcom uzyskać dodatkowe informacje o prawdopodobnym sposobie przygotowywania gniazd przez tytanozaury oraz warunkach, w jakich rozwijały się ich jaja.

Jak wyjaśnili badacze, jaja umieszczane w ziemi potrzebowały licznych porów umożliwiających wymianę gazową. Dzięki nim tlen mógł docierać do zarodków mimo obecności otaczającej je gleby i roślinności. Naukowcy wskazali również na możliwość wykorzystywania ciepła powstającego podczas rozkładu materiału roślinnego. Usypywane z niego kopce mogły stanowić środowisko zapewniające jajom odpowiednią temperaturę, bez konieczności bezpośredniego ogrzewania ich promieniami słonecznymi.

Rozkładające się rośliny mogły ogrzewać gniazda dinozaurów

Zdaniem paleontologów duża porowatość skorupek może świadczyć o tym, że tytanozaury umieszczały jaja w gniazdach przykrywanych warstwą roślinności. Ciepło uwalniane podczas jej rozkładu mogło z kolei wspomagać rozwój zarodków. Na obecnym etapie badań nie można jednak ostatecznie potwierdzić tego mechanizmu.

Naukowcy nie odnaleźli bowiem ani kompletnych jaj, ani zachowanych w całości gniazd. Z tego powodu nie są jeszcze w stanie jednoznacznie określić, w jaki sposób tytanozaury przeprowadzały inkubację i zapewniały odpowiednie warunki rozwijającemu się potomstwu.

Mariusz Drzewiecki
foto: Ilustracja wygenerowana przez AI.

Materiał chroniony prawem autorskim – wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy.

Warto przeczytać