fot. P. Banasik Mojżesz

Przegląd muzyczny Sinfonii Iuventus: Anton Rubinstein

Share on facebook
Podziel się
Share on twitter
Twitter
Share on email
Email
Share on print
Drukuj
Nieczęsto publiczność ma okazję być świadkiem współczesnego prawykonania kompozycji wybitnego twórcy, pochodzącej sprzed ponad stulecia — takie właśnie sensacyjne wydarzenie miało miejsce w Warszawie w październiku 2017 roku. Dzięki staraniom Michaiła Jurowskiego, rosyjskiego kapelmistrza o wielkiej międzynarodowej renomie, wówczas pierwszego dyrygenta gościnnego Polskiej Orkiestry Sinfonia Iuventus udało się odnaleźć zapomnianą partyturę, opracować ją wykonawczo i przygotować wykonanie opery sakralnej „Mojżesz” Antona Rubinsteina (1829–1894).

Anton Rubinstein wraz z bratem Mikołajem należał do najbardziej prominentnych postaci rosyjskiej i międzynarodowej sceny muzycznej XIX w. Ceniony pianista, dyrygent i pedagog (m.in. założyciel konserwatorium w Petersburgu) był również płodnym i w swoich czasach popularnym kompozytorem. Wysoko ceniono jego koncerty fortepianowe, był też autorem wielu oper. Ten obszar jego działalności popadł jednak szybko w zapomnienie i tylko nieliczne dzieła utrzymują się w repertuarze. Szczególnie ciekawy jest cykl oper biblijnych Rubinsteina, podejmujących wątki ze Starego i Nowego Testamentu. Należą do nich Die Maccabäer, Christus, Sulamith, Thurm zu Babel oraz Moses. Ta ostatnia powstawała w latach 1885–1891 do libretta Salomona Hermanna Mosenthala. Opowiada w ośmiu sugestywnych obrazach całą historię proroka, wykorzystując ogromny aparat wykonawczy (aż 20 partii solowych, chór, wielka orkiestra).

Utrzymane w ekspresyjnym, neoromantycznym stylu, zawiera wiele wspaniałych arii, zwłaszcza zaś – olśniewających scen zbiorowych ilustrujących słynne, pełne dramatyzmu epizody opisane w biblijnym Pięcioksięgu.

Dzieło nigdy nie zostało publicznie wykonane w całości na scenie, choć przygotowano jego wystawienie w Pradze, w roku 1892. Odbyła się już kostiumowa próba generalna, gdy teatr zbankrutował i spektakle odwołano; wkrótce też moda na opery sakralne przeminęła, także twórczość Rubinsteina po jego śmierci szybko popadła w zapomnienie. Opera w koncertowej wersji, z udziałem świetnych solistów (m.in. Małgorzata Walewska, Stanisław Kuflyuk, Chen Reiss), zabrzmiała pod batutą Michaiła Jurowskiego w Filharmonii Narodowej 15 października 2017, została również utrwalona w nagraniu (Warner Music Poland).

O wielkiej randze wydarzenia świadczyło objęcie go patronatem UNESCO, który należy do najbardziej prestiżowych – w skali globalnej – wyróżnień dla wydarzeń kulturalnych. Mogą się o niego ubiegać organizatorzy przedsięwzięć o międzynarodowym zasięgu, reprezentujących najwyższy poziom artystyczny i merytoryczny, ich realizatorzy muszą zaś legitymować się istotnym dorobkiem w swojej dziedzinie i wieloletnią, uznaną działalnością. Polska Orkiestra Sinfonia Iuventus i jej bezprecedensowy projekt spełniają wszystkie te warunki.

Posłuchajmy inwokacji tytułowego bohatera do ludu z Izraela z 8. sceny opery:

Oprac. Polska Orkiestra Sinfonia Iuventus im. Jerzego Semkowa
foto: Piotr Banasik

Materiał chroniony prawem autorskim – wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy.

Warto przeczytać